Economie – Het Nederlandse ondernemersklimaat bevindt zich in een fase van structurele spanning.
Hoewel Nederland internationaal nog steeds geldt als een competitieve economie, blijkt uit diverse onderzoeken dat een substantieel deel van de zelfstandige ondernemers rond of zelfs onder het bijstandsniveau leeft.
Deze paradox economische voorspoed aan de oppervlakte en financiële kwetsbaarheid daaronder verdient serieuze aandacht, omdat zij wijst op een bredere erosie van het ondernemerschapsfundament.
De regeldruk vormt daarbij een van de meest genoemde knelpunten. In de afgelopen tien jaar is het aantal administratieve verplichtingen voor kleine ondernemingen significant toegenomen. Waar grotere bedrijven beschikken over juridische en fiscale ondersteuning, moet de eenpitter of het kleine MKB-bedrijf dezelfde normen naleven zonder schaalvoordelen.
Productiviteit
Vanuit economisch perspectief kan dit worden gezien als een “regulatory burden” die de productiviteit niet verhoogt, maar wel tijd en middelen absorbeert. Het naleven van regels wordt daarmee een indirecte kostenpost, die de concurrentiepositie van kleine ondernemers systematisch verzwakt.
Daarnaast wordt de toegang tot financiering steeds meer bepaald door risicomodellen die weinig ruimte laten voor nuance. Nederlandse banken opereren begrijpelijkerwijs binnen strikte kapitaaleisen, maar de uitwerking daarvan is dat ondernemingen met beperkte buffers vrijwel standaard buiten de kredietkaders vallen.
Dat betekent dat investeringen essentieel voor innovatie en groei worden uitgesteld of volledig achterwege blijven. In economische termen ontstaat daarmee een investeringsgat, dat niet alleen individuele ondernemers raakt, maar ook de bredere economie remt.
Consumentenkant
Aan de consumptiekant is het evenmin eenvoudig. De inflatie van de afgelopen jaren heeft geleid tot een blijvend voorzichtig bestedingspatroon bij huishoudens. Consumenten vergelijken prijzen intensiever dan ooit en tonen weinig bereidheid om stijgende kosten van ondernemers te absorberen.
Dit resulteert in wat economen een “price squeeze” noemen: stijgende inputkosten gecombineerd met een beperkte mogelijkheid om deze door te berekenen. De marges van ondernemers, toch al dun, komen hierdoor verder onder druk te staan.
Deze drie factoren: regeldruk, beperkte kredietruimte en terughoudende consumenten creëren een ondernemersklimaat dat door velen als bijna vijandig wordt ervaren. Dat klinkt zwaar, maar het is een gevoel dat steeds vaker in gesprekken met ondernemers naar voren komt.
Realiteit
Zij bevinden zich in een spanningsveld tussen maatschappelijke verwachtingen en economische realiteit. Van hen wordt innovatie, wendbaarheid en risicobereidheid verwacht, terwijl de institutionele omgeving hun speelruimte verkleint.
Toch is het ondernemerslandschap niet uitsluitend somber. De veerkracht van Nederlandse ondernemers blijft opmerkelijk. Zij zoeken nieuwe markten, digitaliseren hun diensten, werken samen in netwerken en vertonen een aanpassingsvermogen dat economisch gezien een grote stabiliserende factor vormt. De vraag is echter hoe lang deze veerkracht standhoudt zonder structurele verlichting.
Het debat over het ondernemersklimaat zou daarom niet moeten gaan over individuele keuzes, maar over systeemvoorwaarden. Een economie die ondernemerschap waardeert, moet ook zorgen voor een kader waarin ondernemers niet structureel tegen de stroom in hoeven te roeien. Dat maakt deze discussie niet alleen relevant voor de beroepsgroep zelf, maar voor de economische gezondheid van Nederland als geheel.
Economische zorgen delen? Mail Arnold: Arnold@brocamedia.nl