PURMEREND/BEEMSTER – Er is weer een nieuwe driehoek bijeen geweest.
Of eigenlijk meerdere driehoeken. Burgemeesters, gemeentesecretarissen, griffiers, bestuurders, deskundigen, een commissaris van de Koning en een minister gaan met elkaar praten over de vraag waarom de samenleving verhardt. Toen ik dat las, dacht ik maar één ding: misschien moeten we ophouden met nieuwe tafels neerzetten. Misschien moeten we eens luisteren naar de mensen die al jaren aan de deur staan te kloppen.
Onacceptabel
Laat ik vooropstellen dat geweld, bedreigingen en intimidatie onacceptabel zijn. Een steen door een ruit gooien is geen mening. Een ambtenaar bedreigen is geen mening. Iemand persoonlijk aanvallen omdat je, je zin niet krijgt, is geen mening. Daar hoeven we geen discussie over te voeren.
Maar als je werkelijk wilt begrijpen waarom mensen steeds bozer worden, moet je verder kijken dan die steen. Want die steen is meestal niet het begin van het verhaal. Die steen is vaak het einde ervan. Daaraan gaan soms maanden of zelfs jaren vooraf waarin inwoners proberen gehoord te worden. Ze schrijven brieven, sturen e-mails, melden problemen en spreken in tijdens vergaderingen.
Mening
Dat gevoel kom ik overal tegen. Niet alleen in Purmerend en niet alleen in Noord-Holland. In heel Nederland hoor je dezelfde klacht terugkomen. Mensen hebben niet het gevoel dat zij geen mening mogen geven. Zij hebben het gevoel dat er weinig met hun mening gebeurt. Dat verschil is veel groter dan bestuurders soms denken.
Kijk naar de opvang van asielzoekers. Door heel Nederland zie je hetzelfde patroon ontstaan. Bestuurders organiseren informatieavonden, bewoners organiseren protestavonden. De overheid zegt dat zij luistert, bewoners zeggen dat de besluiten al genomen zijn. Vervolgens ontstaat een loopgravenoorlog waarin beide kanten vooral bezig zijn met uitleggen waarom zij gelijk hebben.
Bijeenkomst
Wat mij daarbij opvalt, is dat de oplossing vaak verrassend veel lijkt op de oorzaak. Er komt een overleg, daarna een werkgroep, vervolgens een evaluatie en daarna weer een bijeenkomst. Uiteindelijk volgt vaak de conclusie dat er nóg meer met elkaar gesproken moet worden. Maar wie meer van hetzelfde doet, krijgt meestal meer van hetzelfde. Dat is geen politieke uitspraak, maar gewoon gezond verstand.
Het probleem in Nederland is namelijk niet dat inwoners niet mogen praten. Het probleem is dat steeds meer inwoners het gevoel hebben dat niemand luistert. Je kunt honderd inspraakavonden organiseren en duizend kopjes koffie drinken. Maar als inwoners denken dat de uitkomst al vaststaat, verdwijnt het vertrouwen alsnog. Niet in één keer, maar druppel voor druppel.
Projecten
In het artikel over de driehoek wordt een reactie van een inwoner aangehaald: “De druppel holt de steen uit, niet met geweld, maar door herhaaldelijk vallen.” Misschien is dat wel de belangrijkste zin van het hele verhaal. Niet één besluit veroorzaakt wantrouwen. Niet één verkeersproject, niet één opvanglocatie en niet één afgewezen aanvraag. Het zijn de opeenstapeling van ervaringen die mensen het gevoel geven dat zij niet serieus worden genomen.
Steeds weer horen inwoners waarom iets niet kan. Steeds weer krijgen zij uitleg over procedures, regels en beleid. Steeds weer wordt gesproken over participatie, terwijl zij zelf ervaren dat belangrijke keuzes al gemaakt zijn. En vervolgens zijn we verbaasd dat inwoners harder gaan praten. Niet omdat zij dat graag willen, maar omdat zacht praten volgens hen niets meer oplevert.
Vertrouwen
Nogmaals, dat is geen excuus voor agressie. Dat zal het nooit zijn. Maar het is wel een verklaring die bestuurders serieus moeten nemen. Want als inwoners het vertrouwen verliezen dat hun stem ertoe doet, gaan zij vanzelf op zoek naar andere manieren om aandacht te krijgen. Dat is een ontwikkeling waar niemand beter van wordt.
Misschien ligt daar wel de echte uitdaging. Niet nóg een bijeenkomst organiseren. Niet nóg een rapport schrijven. Niet nóg een werkgroep oprichten. Maar gewoon eens doen wat inwoners al jaren vragen: luisteren, echt luisteren, en vervolgens zichtbaar laten zien wat er met die signalen gebeurt.
Verharden
Vertrouwen ontstaat niet wanneer inwoners mogen spreken. Vertrouwen ontstaat wanneer inwoners merken dat iemand heeft geluisterd. Misschien is de samenleving niet alleen aan het verharden. Misschien is een deel van Nederland vooral moe van het gevoel dat niemand luistert. En misschien moeten we daar eens beginnen.
Hout vol hé…
Reageren? Vul de onderstaande bon in en wij reageren binnen 24 uur.
Link naar het artikel van Wouter Boonstra over de Driehoek Purmerend : Klik hier