Purmerend – De stad heeft een ambitie en die begint bij de inwoners.
U staat bij de brievenbus. Het is zo’n klein moment waar niemand een foto van maakt, maar waar een stad wél in voelbaar is. Een envelop van de gemeente, een jaarafrekening van de warmte, een bericht van de verhuurder. U scheurt het open aan het aanrecht, met de koffie nog warm en de dag nog niet begonnen, en u denkt: Hoe kan het dat alles duurder en meer wordt, behalve de uitleg?
In Purmerend gaat het al lang niet meer alleen over “grote plannen”. Het gaat over de simpele vraag of u het thuis nog rond krijgt. Over wonen, warmte en lasten. Over het gevoel dat er boven u wordt gepraat, terwijl u beneden de rekening betaalt.
Stadsverwarming
Neem die warmte. Stadsverwarming is voor veel mensen geen ideologisch onderwerp, maar een huis dat warm moet worden als het vriest. En een bedrag dat niet zomaar moet stijgen omdat “de markt” dat nu eenmaal doet. Toch voelt het soms alsof u als bewoner in een systeem zit waar u te weinig invloed op hebt. U kunt niet even shoppen, u kunt niet eenvoudig vergelijken. U krijgt een tarief, u krijgt een brief, en u mag hopen dat het klopt.
En precies dáár zit de zenuw. Niet in het idee dat Purmerend groener moet. Niet in het streven dat we minder afhankelijk worden van aardgas. Maar in het wantrouwen dat ontstaat wanneer de transitie iets wordt wat met u gebeurt, in plaats van iets wat u begrijpt.
Gezond verstand
“We willen best meedoen,” zei een man laatst, terwijl hij zijn fiets op slot zette bij het winkelcentrum. “Maar ik wil wel weten: wat kost het mij, en wat krijg ik terug?” Kijk, dat is geen weerstand. Dat is gezond verstand.
De betaalbaarheid van Purmerend is een stapel kleine dingen die samen zwaar worden. De OZB, de afvalstoffenheffing, de energierekening, de boodschappen. En daar bovenop: de woningmarkt. Als u kinderen hebt die hier willen blijven wonen, weet u hoe het voelt. Ze zijn niet lui, ze zijn niet kieskeurig. Ze zijn vooral moe van het zoeken. Studio’s die verdwijnen voordat je “bezichtiging” kunt typen. Huren die hoger zijn dan een salaris. Een koopwoning als een sprookje dat ooit in een ander land speelde.
Betaalbaar
De gemeente kan niet alles oplossen, dat klopt. Maar de gemeente is wél de plek waar u merkt of beleid voor u is gemaakt of voor een spreadsheet. Waar u merkt of er gekozen wordt voor doorstroming, betaalbare nieuwbouw en voorzieningen, of voor de makkelijkste route: mooie woorden, weinig woningen, veel procedures.
En dan is er nog de gemeentelijke begroting: een onderwerp waar u meestal pas iets van hoort als het te laat is. “Ravijnjaar”, “korting op het gemeentefonds”, “structurele tekorten”. Begrippen die een bestuurder soms soepel uitspreekt, alsof het om de windrichting gaat. Maar u voelt het pas echt als u weer een paar procent extra betaalt. De gemeente heeft geld nodig, zegt men. Prima. Alleen: waarom precies? En vooral: waar gaat het heen?
Helderheid
U hoeft geen boekhouder te zijn om recht op helderheid te hebben. De gemeente moet niet alleen vragen om vertrouwen, maar het ook verdienen. Met één simpele regel: elke euro die u extra betaalt, verdient een uitleg in gewone taal. En elke belofte verdient een meetbaar doel. Niet vaag “investeren in leefbaarheid”, maar concreet: hoeveel extra handhavers, hoeveel extra woningen in het betaalbare segment, hoeveel achterstallig onderhoud wordt echt weggewerkt?
Betaalbaarheid is ook mobiliteit. Want wie geen auto kan betalen, is afhankelijk van fietsen en openbaar vervoer. En wie slecht ter been is, is afhankelijk van een bus die komt, een stoep die niet kapot ligt, een taxi die niet alleen voor wie het kan betalen beschikbaar is. Een autoluw centrum kan prachtig zijn, maar alleen als het voor iedereen werkt. Niet alleen voor de fitte fietser met een goede regenjas, maar ook voor de oudere die naar het ziekenhuis moet, voor de avondwerker, voor de moeder met twee kinderen en een boodschappentas.
Begroting
Het mooiste plan faalt als de dagelijkse praktijk niet meekomt. De beste duurzaamheidsvisie wordt een vloek als u ’s winters in de kou zit of bang bent voor de rekening. En de meest opgepoetste begroting is waardeloos als u het gevoel krijgt dat u vooral betaalt, maar niet wordt gezien.
Wat heeft Purmerend nodig? Minder theater, meer eerlijkheid. Minder “wij gaan u meenemen”, meer “u bepaalt mee”. Een gemeente die zegt: dit kost het, dit levert het op, en dit doen we níet omdat het te duur is. Een warmtenet dat betrouwbaar is en controleerbaar. Woningbouw die niet alleen in aantallen wordt gepresenteerd, maar in betaalbaarheid. En een bestuur dat niet pas bij verkiezingen op straat staat, maar elke maand.
Applaus
U hoeft geen applausmachine te zijn. U bent inwoner. U bent degene die het voelt. En als Purmerend weer van u wordt niet van de plannen, niet van de tabellen dan kan de stad vooruit zonder dat u achterblijft.