Culinair – Voor veel mensen is het de normaalste zaak van de wereld.
’s ochtends ontbijt, ergens rond het middaguur lunch en aan het eind van de dag een warme maaltijd. Drie momenten, netjes verdeeld. Het geeft structuur, houvast en rust. Maar wie iets verder terugkijkt in de geschiedenis of simpelweg over de grens ziet al snel dat dit eetritme helemaal niet zo vanzelfsprekend is.
Onze verre voorouders in de oertijd aten wanneer er iets te eten was. Een handvol noten of bessen in de ochtend, misschien pas tegen de avond vlees van een geslaagde jacht. Geen wekker, geen lunchtrommel, geen vaste tijden. Het lichaam was ingesteld op afwisseling: soms veel, soms weinig. Eten was noodzaak, maar ook een sociaal moment. Delen rond het vuur, samen kauwen, samen zwijgen.
Jacht
Toch ontstond juist daar iets herkenbaars. Na een jacht werd vaak aan het einde van de dag gegeten. Niet alleen omdat het voedsel er dan was, maar ook omdat de rust intrad. Dat idee samen afsluiten met een warme maaltijd zit diep. Die gewoonte dragen we nog steeds mee.
Het ontbijt zoals wij dat kennen, kwam pas veel later. In de middeleeuwen aten arbeiders iets eenvoudigs voordat ze aan het werk gingen: brood, pap, soms bier. Geen gezelligheid, maar brandstof. Met de industrialisatie werd het ontbijt steviger en belangrijker. Lange werkdagen vroegen om energie, en zo kreeg het ontbijt een vaste plek.
Klimaat
In andere culturen ziet die ochtendmaaltijd er heel anders uit. In Japan is een warm ontbijt met rijst, vis en soep heel normaal. In delen van Afrika start de dag met een dikke pap van gierst of maïs. Niet licht, maar voedzaam. Het past bij het klimaat, het werk en het ritme van de dag.
De lunch is misschien wel de meest culturele maaltijd. In Nederland vaak snel en praktisch: een boterham, klaar. In Zuid-Europa juist uitgebreid en warm, midden op de dag. Daar draait het tempo lager, soms gevolgd door een rustmoment. Het zegt veel over hoe een samenleving is ingericht.
Natuurwet
Wat dit alles laat zien: drie maaltijden per dag zijn geen natuurwet. Het is een gewoonte die voor velen werkt, maar geen vaststaand gegeven. Belangrijker dan het aantal eetmomenten is de aandacht ervoor. Rust, voeding en een beetje verbinding daar knapt iedereen van op, ongeacht de klok.