Immunotherapie: het immuunsysteem als bondgenoot bij kanker

Foto: Pixabay

Medisch – Nicolette Kluijver mag stoppen met haar immunotherapie.

Haar behandelingsperiode lijkt succesvol te zijn afgesloten en is kankervrij verklaard. Voor veel mensen zal dat een opluchting zijn geweest om te horen en tegelijkertijd kan de term immunotherapie vragen oproepen: wat is het precies, hoe werkt het, en hoe wijdverbreid is het gebruik ervan in Nederland?

Immunotherapie is een vorm van medische behandeling die het eigen afweersysteem inzet of stimuleert om ziekte te bestrijden. In het geval van kanker betekent dit dat het immuunsysteem wordt aangezet om kankercellen te herkennen en te vernietigen. In tegenstelling tot klassieke chemotherapie die cellen direct probeert te doden, vaak met flinke bijwerkingen. Immunotherapie helpt het lichaam zelf om een efficiëntere verdediging op te bouwen.

Er zijn verschillende typen immunotherapie:

  • Checkpointremmers: deze middelen halen de rem van het immuunsysteem af, zodat afweercellen agressiever kankercellen kunnen aanvallen.
  • Monoklonale antilichamen: kunstmatig gemaakte afweerstoffen die specifiek aan kankercellen binden.
  • Vaccin-achtige therapieën en cellulaire therapieën: technieken die het immuunsysteem trainen of versterken om doelgericht tumoren te bestrijden.

Bijwerkingen kunnen optreden, omdat het immuunsysteem ook gezonde cellen kan aanvallen. Dat kan leiden tot ontstekingen, huidreacties of andere immuun-gerelateerde klachten, maar artsen proberen deze zoveel mogelijk te beheersen.

Immunotherapie is in de afgelopen jaren een van de belangrijkste doorbraken in de kankerbehandeling geworden. Met name voor vormen van kanker die moeilijk te behandelen zijn zoals longkanker, melanoom en nierkanker kan immunotherapie het verschil maken in overlevingskansen en kwaliteit van leven.

Longkanker

In het geval van Nicolette Kluijver was immunotherapie onderdeel van haar behandeling tegen longkanker. Na jaren van strijd met de ziekte liet ze onlangs weten dat ze definitief kan stoppen met deze behandeling en nu gezond is. Haar openheid kan hoop geven aan anderen die een vergelijkbaar traject doormaken.

Precieze cijfers over het aantal mensen dat in Nederland immunotherapie ondergaat zijn lastig te generaliseren, omdat dit afhangt van kankersoort en behandelprotocol. Wel weten we dat het gebruik van immunotherapie met name zogenaamde immune checkpoint inhibitors de laatste jaren sterk is toegenomen bij kankerbehandelingen.

Bij immunotherapie worden vaak zogenoemde immune checkpoint inhibitors gebruikt: middelen die het immuunsysteem weer wakker schudden door ingebouwde remmen uit te schakelen.

Introductie

Uit gegevens blijkt dat bijvoorbeeld bij niet-kleincellige longkanker (NSCLC) het aandeel patiënten dat immunotherapie als eerste behandelingsvorm krijgt, flink is gestegen sinds de introductie van deze middelen rond 2016–2018.

Nationaal verzamelde data zoals die van de Netherlands Cancer Registry (NCR) bevatten uitgebreide informatie over kankerdiagnoses en behandelingen, maar concrete nationale totalen van alle immunotherapiegebruikers zijn niet eenvoudig te distilleren uit de openbare data.

Wat wél duidelijk is, is dat immunotherapie een standaardbehandeling is geworden voor veel vormen van gevorderde kanker en in veel ziekenhuizen in Nederland wordt toegepast.

Veelbelovend

Immunotherapie blijft een dynamisch en veelbelovend onderzoeksgebied. Nieuwe therapieën worden ontwikkeld en bestaande behandelingen worden steeds verfijnder. Voor patiënten zoals Nicolette kan het een kans bieden op langere, betere levenskwaliteit en zelfs complete genezing.

Bronnen: Avl.nl, IKnl.nl.