PURMEREND/BEEMSTER – Kijk, daar worden politieke partijen doorgaans een stuk vrolijker van: geld.
Niet het geld dat ze eerst via een motie bij iemand anders moeten weghalen, maar gewoon geld dat voor henzelf klaarligt. In Purmerend gaat het om € 27.454. Niet voor de gemeenteraad, niet voor individuele raadsleden en ook niet voor een extra broodje tijdens een commissievergadering. Nee, dit keer mogen de politieke partijen zelf naar het subsidieloket.
Burgemeester Ellen van Selm liet de raad op 5 oktober weten dat lokale politieke partijen vanaf dit jaar subsidie kunnen krijgen voor hun eigen organisatie. Denk aan leden werven, kandidaten opleiden, cursussen volgen, informatie verspreiden en natuurlijk verkiezingen voeren. Want democratie is prachtig, maar posters, zaaltjes, folders en mensen enthousiast maken blijken nog steeds niet gratis.
Het idee komt uit Den Haag. Daar wordt gewerkt aan een nieuwe Wet op de politieke partijen. Alleen duurt dat, zoals wel vaker met wetten uit Den Haag, nog even. De verwachting is dat die wet pas op 1 januari 2028 ingaat. De Tweede Kamer vond wachten kennelijk wat lang en besloot lokale partijen alvast financieel een steuntje in de rug te geven.
En eigenlijk valt daar best iets voor te zeggen. Landelijke partijen hebben partijbureaus, medewerkers, opleidingen en soms een organisatie waar een gemiddeld lokaal clubje alleen maar van kan dromen. Een plaatselijke partij moet het ondertussen vaak doen met vrijwilligers, een voorzitter met een laptop aan de keukentafel en een penningmeester die hoopt dat iedereen zijn bonnetje nog heeft.
Maar voordat iedereen nu juichend naar de pinautomaat rent: gratis geld bestaat niet. Wie subsidie krijgt, moet namelijk ook meer openheid geven. Over de partij, de administratie en vooral over het geld. Giften van meer dan € 250 per jaar moeten worden geregistreerd. Schulden van meer dan € 5.000 eveneens. Het Rijk stopt dus niet alleen geld in de lokale democratie, maar kijkt ondertussen ook wat nadrukkelijker over de schouder mee.
Dat noemen we vooruitgang. Voor 2026 is het sommetje overzichtelijk. Iedere raadszetel vertegenwoordigt € 742 subsidie. Purmerend telt 37 zetels en dus staat er € 27.454 klaar. Hoe meer zetels een partij bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen behaalde, hoe groter het bedrag dat kan worden aangevraagd.
Stadspartij/BPP staat bovenaan met € 5.194. GroenLinks/PvdA kan € 4.452 aanvragen en Forum voor Democratie € 3.710. VVD, PvP, D66 en AOV mogen ieder rekenen op € 2.226. GBP, PB21 en CDA kunnen elk € 1.484 aanvragen en LMS sluit de rij met € 742.
En dan heb je natuurlijk altijd nog de mensen die bij het uitdelen van de koek ontdekken dat hun bord leeg blijft. HOP, de Piratenpartij en Lijst Van Damme haalden tijdens de laatste gemeenteraadsverkiezingen geen zetel en krijgen daarom niets. Democratisch gezien misschien hard, maar wel eenvoudig: geen zetel, geen € 742.
De tijdelijke regeling loopt van 1 juli 2026 tot en met 30 juni 2027. Dat is ook aardig: de regeling wordt pas officieel van kracht na bekendmaking, maar werkt vervolgens terug tot 1 juli. Zelfs subsidie kan tegenwoordig blijkbaar met terugwerkende kracht worden geboren.
Toch zit het interessantste deel niet in die € 27.454. Het interessante zit in de openheid die ervoor teruggevraagd wordt. Politieke partijen vragen inwoners voortdurend om vertrouwen. Ze willen onze stem, controleren het gemeentebestuur, praten over integriteit, transparantie en zorgvuldig omgaan met belastinggeld.
Dan mag de inwoner op zijn beurt best weten wie een partij financieel ondersteunt, welke schulden er bestaan en hoe publiek geld wordt besteed. Daar hoeft niemand zenuwachtig van te worden. Sterker nog: misschien moeten we dit geld vooral zien als een kleine investering in volwassen lokale politiek. Scholing, goede kandidaten en betrokken inwoners kosten nu eenmaal geld.
Maar bij volwassen politiek hoort ook volwassen verantwoording. Dus beste partijen: veel plezier met die subsidie. En bewaar vooral de bonnetjes.
Heeft u tips hoe het geld uit te geven? Laat maar horen. Wij zitten klaar.
